Wilno, dzisiejsza stolica Litwy, przez stulecia było jednym z najważniejszych miast Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Przez długi czas stanowiło ważny ośrodek życia politycznego, religijnego i kulturalnego państwa polsko-litewskiego. Wpływ kultury polskiej jest tu widoczny do dziś — w architekturze, historii instytucji oraz w miejscach pamięci związanych z wybitnymi Polakami.
Historyczne centrum Wilna zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Spacer po starówce pozwala dostrzec wielowiekowe dziedzictwo wspólnej historii Polski i Litwy oraz ogromny wkład polskich twórców, uczonych i duchownych w rozwój miasta.
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc jest Ostra Brama, będąca pozostałością dawnych fortyfikacji miejskich. W kaplicy nad bramą znajduje się obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej, czczony zarówno przez Litwinów, jak i Polaków.
Od wieków miejsce to było ważnym punktem pielgrzymek wiernych z terenów dawnej Rzeczypospolitej. Kult obrazu rozwijał się szczególnie intensywnie w okresie, gdy Wilno znajdowało się w granicach państwa polskiego.
Wileńska starówka należy do największych i najlepiej zachowanych zespołów historycznych w tej części Europy. Szczególne znaczenie mają liczne świątynie barokowe, których powstanie w dużej mierze związane było z działalnością polskich fundatorów i zakonów.
Na uwagę zasługuje zwłaszcza kościół św. Piotra i Pawła na Antokolu — perła baroku europejskiego, ufundowana przez hetmana wielkiego litewskiego Michała Kazimierza Paca, jednego z ważnych przedstawicieli elity Rzeczypospolitej.
Założony w 1579 roku przez króla Stefana Batorego Uniwersytet Wileński przez wieki był jednym z najważniejszych ośrodków naukowych Rzeczypospolitej. Kształciło się tu wielu wybitnych Polaków, a język polski przez długi czas był jednym z głównych języków wykładowych.
Z uczelnią związani byli m.in. Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki oraz liczni uczeni i działacze społeczni. Kompleks uniwersytecki z licznymi dziedzińcami należy dziś do najcenniejszych zabytków Wilna.
W Wilnie znajduje się muzeum poświęcone Adamowi Mickiewiczowi, jednemu z najwybitniejszych poetów polskiego romantyzmu. Placówka mieści się w kamienicy, w której poeta mieszkał w 1822 roku.
Ekspozycja obejmuje rękopisy, dokumenty, wydania dzieł oraz pamiątki z epoki. Muzeum pozostaje pod opieką Uniwersytetu Wileńskiego od 1955 roku i stanowi ważne miejsce pamięci o polskim dziedzictwie miasta.
Jednym z najważniejszych miejsc związanych z polską historią w Wilnie jest Cmentarz na Rossie, jedna z najstarszych polskich nekropolii poza granicami kraju. Powstał w 1801 roku i spoczywa tu wiele wybitnych postaci życia naukowego, wojskowego i kulturalnego.
Szczególne znaczenie ma mauzoleum „Matka i Serce Syna”, gdzie pochowano serce marszałka Józefa Piłsudskiego obok grobu jego matki. Rossa pozostaje miejscem pamięci narodowej i ważnym świadectwem polskiej obecności w Wilnie.
Charakterystycznym elementem panoramy Wilna jest Góra Trzech Krzyży. Monument na wzgórzu nawiązuje do legend o franciszkanach oraz do procesu chrystianizacji Litwy. Obecna konstrukcja pochodzi z 1989 roku i jest rekonstrukcją wcześniejszego pomnika.
Ze szczytu rozciąga się szeroka panorama starówki oraz doliny Wilii, co czyni to miejsce jednym z najważniejszych punktów widokowych miasta.
Państwo: Litwa
Waluta: euro (EUR)
Język urzędowy: litewski
Strefa czasowa: UTC+2
Dojazd z Polski: ok. 6–8 godzin autokarem z południowej Polski
Najlepszy okres zwiedzania: maj–wrzesień
Oficjalny portal turystyczny: govilnius.lt
