Barbakan w Warszawie to jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków Starego Miasta i jeden z najważniejszych ocalałych znaków dawnego systemu obronnego stolicy. Znajduje się między Starym a Nowym Miastem, przy ulicy Nowomiejskiej, w miejscu dawnej Bramy Nowomiejskiej, która przez wieki strzegła północnego wejścia do miasta. Dziś Barbakan jest przede wszystkim zabytkiem, punktem spacerowym i częścią Muzeum Warszawy, ale jego pierwotna funkcja była zupełnie inna. Był budowlą obronną, zaprojektowaną po to, aby utrudnić przeciwnikowi wejście do miasta i wzmocnić średniowieczne mury Starej Warszawy.
Warszawski Barbakan powstał w latach 1548–1550 jako element umocnień przy Bramie Łaziebnej, zwanej później Bramą Nowomiejską. Narodowy Instytut Dziedzictwa podaje, że zbudowano go na polecenie rady miejskiej, z funduszy uzyskanych dzięki przywilejom królewskim wydanym po inkorporacji Mazowsza do Korony w 1526 roku. Za twórcę Barbakanu uznaje się Jana Baptystę Wenecjanina, budowniczego pochodzącego z północnej Italii.
To bardzo ważne, ponieważ Barbakan w Warszawie nie jest tylko malowniczym fragmentem murów. Jest świadectwem momentu, w którym Warszawa zaczęła zyskiwać nowe znaczenie po włączeniu Mazowsza do Korony. Miasto, które wcześniej było stolicą księstwa mazowieckiego, coraz mocniej wchodziło w orbitę wielkiej polityki Królestwa Polskiego, a później Rzeczypospolitej. Rozbudowa fortyfikacji była więc nie tylko sprawą wojskową, ale także znakiem ambicji i rosnącej rangi miasta.
Barbakan to wysunięty przed linię murów element obronny, który miał chronić bramę miejską. W średniowiecznych i nowożytnych miastach bramy były najbardziej wrażliwymi punktami fortyfikacji. Przez bramę wchodzili mieszkańcy, kupcy, posłańcy i podróżni, ale tą samą drogą mógł próbować wedrzeć się nieprzyjaciel. Dlatego przed bramami budowano dodatkowe umocnienia: baszty, przedbramia, mosty, fosy i właśnie barbakany.
Warszawski Barbakan wzmacniał Bramę Nowomiejską, czyli północne wejście do Starego Miasta. Jego zadaniem było umożliwienie obrony podejścia do bramy, ostrzału przedpola oraz kontrolowania ruchu wjazdowego. Muzeum Warszawy opisuje Barbakan jako część dawnych murów obronnych Starego Miasta i jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Warszawy.
Z dzisiejszej perspektywy Barbakan wygląda bardziej jak romantyczny zabytek niż groźna budowla militarna. Trzeba jednak pamiętać, że w XVI wieku miał znaczenie praktyczne. Był częścią systemu, który miał chronić mieszkańców, mienie, ratusz, kościoły, domy kupców i miejską wspólnotę. W epoce, gdy wojny, najazdy i konflikty były realnym zagrożeniem, mury miejskie decydowały o bezpieczeństwie miasta.
Warto od razu uporządkować pojęcia. Brama miejska była przejściem przez mury. Baszta była wieżą obronną włączoną w linię murów. Barbakan był dodatkowym, wysuniętym przed bramę elementem obronnym. Nie był więc zwykłą wieżą ani samodzielnym zamkiem. Był częścią większego systemu.
Warszawski Barbakan współpracował z Bramą Nowomiejską i murami miejskimi. Dopiero razem tworzyły całość obronną. To dlatego nie można go dobrze zrozumieć bez spaceru po zachowanych murach Starego Miasta. Barbakan jest najbardziej efektowny, ale mury są jego naturalnym kontekstem.
Zanim Warszawa stała się wielką stolicą, była średniowiecznym miastem obronnym. Jej najstarsze centrum rozwijało się na wysokiej skarpie nad Wisłą, wokół rynku, kościołów, zamku książąt mazowieckich i sieci wąskich ulic. Miasto potrzebowało murów, ponieważ w średniowieczu bezpieczeństwo było jednym z podstawowych warunków miejskiego życia.
Mury oddzielały przestrzeń uporządkowaną od zewnętrznego świata. W ich obrębie obowiązywało prawo miejskie, działały cechy, handel, sądy i wspólnota mieszkańców. Poza murami zaczynały się przedmieścia, trakty, pola, ogrody i tereny mniej chronione. Bramy były punktami kontroli, a ich zamknięcie mogło w razie zagrożenia odciąć miasto od niebezpieczeństwa.
Barbakan w Warszawie powstał jako późniejsze wzmocnienie tego systemu. Mury istniały wcześniej, ale zmieniająca się technika wojskowa i rosnące znaczenie broni palnej wymuszały modernizację obrony. Stąd potrzeba dodatkowego zabezpieczenia Bramy Nowomiejskiej.
Brama Nowomiejska była szczególnie ważna, ponieważ prowadziła w stronę Nowego Miasta. Dziś Stare i Nowe Miasto traktuje się jako spójną część historycznej Warszawy, ale dawniej były to odrębne organizmy miejskie. Stara Warszawa i Nowa Warszawa miały własne rynki, struktury i historię. Barbakan stał na styku tych dwóch przestrzeni.
Jego położenie sprawia, że nawet dziś ma wyjątkową siłę urbanistyczną. Kiedy idzie się ze Starego Miasta w stronę Nowego Miasta, przechodzi się przez Barbakan jak przez historyczną bramę. To nie jest tylko dekoracja. To prawdziwe przejście między dwiema częściami dawnej Warszawy.
Za projektanta Barbakanu uznaje się Jana Baptystę Wenecjanina. Już samo jego nazwisko pokazuje, jak szerokie były kontakty artystyczne i budowlane dawnej Polski. Włosi odgrywali ogromną rolę w architekturze renesansowej na ziemiach polskich. Przybywali jako architekci, budowniczowie, rzeźbiarze, kamieniarze i specjaliści od fortyfikacji.
Jan Baptysta Wenecjanin był związany z północną Italią i działał na Mazowszu. Narodowy Instytut Dziedzictwa wskazuje go jako prawdopodobnego twórcę warszawskiego Barbakanu. To ważne, bo Barbakan łączy w sobie funkcję militarną z formą, która ma już elementy estetyczne. Nie jest tylko surową masą cegły. Ma charakterystyczną sylwetkę, wieżyczki i attykę, które nadają mu wyjątkowy wygląd.
Budowę Barbakanu datuje się na lata 1548–1550. To połowa XVI wieku, czas renesansu, ale także okres, w którym średniowieczne systemy obronne stopniowo traciły skuteczność wobec rozwoju artylerii. Warszawski Barbakan powstał więc w momencie przejściowym: jeszcze wyrastał z tradycji murów miejskich, ale próbował dostosować się do nowych realiów wojskowych.
Nie był jednak twierdzą nowożytnego typu. Warszawa nie stała się potężnie ufortyfikowanym miastem bastionowym. Barbakan był raczej dopełnieniem starszego systemu, ostatnim mocnym akcentem miejskich fortyfikacji.
Warszawski Barbakan ma formę półkolistej, ceglanej budowli wysuniętej przed linię murów. Jego kształt od razu odróżnia go od prostych odcinków murów i baszt. Dzięki temu jest najbardziej rozpoznawalnym fragmentem dawnych fortyfikacji Starego Miasta.
Cegła nadaje mu charakter typowy dla Warszawy i Mazowsza. W tej części Polski kamień budowlany był mniej dostępny niż w regionach górskich, dlatego cegła stała się podstawowym materiałem wielu ważnych budowli. Ceglane mury, baszty i kościoły tworzyły charakterystyczny krajobraz średniowiecznych i nowożytnych miast mazowieckich.
Barbakan ma również dekoracyjne elementy, które sprawiają, że jest atrakcyjny wizualnie. Attyka, rytm otworów i wieżyczek powodują, że budowla obronna otrzymała niemal reprezentacyjny charakter. To połączenie funkcji militarnej i estetycznej jest jednym z powodów, dla których Barbakan tak mocno zapisał się w wyobraźni mieszkańców i turystów.
Barbakan w Warszawie bywa opisywany jako budowla łącząca tradycję gotyckiego budownictwa obronnego z renesansową wrażliwością formy. Gotycki jest przede wszystkim materiał, masywność i obronna funkcja. Renesansowe są elementy porządkujące, dekoracyjność attyki i wpływ włoskiej kultury architektonicznej.
To bardzo ciekawe, bo pokazuje moment przejścia między epokami. Warszawa w XVI wieku nie była jeszcze wielką rezydencjonalną stolicą, ale zaczynała się zmieniać. Barbakan jest jednym ze świadectw tej zmiany: jeszcze obronny, ale już bardziej świadomy formalnie.
Barbakan był tylko jednym elementem większego systemu. Stare Miasto otaczały mury, baszty i bramy. Ich zadaniem było chronić miasto przed najazdami, kontrolować ruch i podkreślać odrębność przestrzeni miejskiej. Mury miały też znaczenie społeczne i symboliczne: wyznaczały granicę miasta uprzywilejowanego.
Wystawa Muzeum Warszawy nosi tytuł „Barbakan i mury Starej Warszawy. Losy zabytku”, co dobrze pokazuje, że historia Barbakanu jest nierozerwalnie związana z historią murów miejskich. Nie powinno się patrzeć na niego jako samotny obiekt. To fragment dawnego miasta obronnego.
Z czasem mury miejskie traciły znaczenie militarne. Rozwój artylerii, zmiany w sposobie prowadzenia wojen i rozrastanie się Warszawy sprawiły, że dawne fortyfikacje stały się przeszkodą dla rozwoju urbanistycznego. W wielu miastach rozbierano mury, zasypywano fosy i zabudowywano okolice dawnych umocnień.
Podobnie było w Warszawie. Barbakan i mury z czasem przestały pełnić funkcję obronną, a część dawnych fortyfikacji została zasłonięta przez późniejszą zabudowę. Przez długi czas nie były traktowane jako wyjątkowy zabytek w dzisiejszym sensie. Dopiero późniejsze zainteresowanie historią miasta, konserwacją zabytków i romantyczną wizją średniowiecza przywróciło im rangę.
Warszawski Barbakan nie miał długiej kariery militarnej. Właściwie najważniejszym momentem, kiedy jego obronna funkcja mogła zostać wykorzystana, był czas potopu szwedzkiego. W połowie XVII wieku Rzeczpospolita znalazła się w dramatycznej sytuacji, a Warszawa została zajęta i dotknięta działaniami wojennymi.
W opracowaniach dotyczących Barbakanu często podkreśla się, że jako element obronny użyty został w praktyce bardzo krótko i tylko raz. To pokazuje paradoks tego zabytku. Zbudowano go jako budowlę militarną, ale jego największe znaczenie historyczne okazało się nie wojskowe, lecz symboliczne i urbanistyczne.
W XVI i XVII wieku technika wojskowa zmieniała się bardzo szybko. Stare mury miejskie coraz gorzej radziły sobie z artylerią. Nowoczesne twierdze budowano już inaczej: z bastionami, ziemnymi wałami, niskimi profilami i rozbudowanymi systemami obronnymi. Wysokie ceglane mury i bramy były coraz bardziej przestarzałe.
Barbakan warszawski powstał więc w końcowej fazie tradycyjnego miejskiego budownictwa obronnego. Był efektowny i potrzebny z punktu widzenia starszego systemu, ale historia szybko zmieniła warunki gry.
W kolejnych stuleciach Barbakan tracił znaczenie jako obiekt obronny. Warszawa rozwijała się poza dawnymi murami, a fortyfikacje przestały być potrzebne. Wiele fragmentów dawnych murów zostało wchłoniętych przez zabudowę albo częściowo rozebranych.
Barbakan przez lata był osłonięty kamienicami i późniejszą zabudową. Nauka w Polsce pisała, że powstały w XVI wieku Barbakan był przez lata osłaniany kamienicami rozrastającego się miasta, a dopiero później został ponownie „odkryty”, odrestaurowany i podniesiony do rangi zabytku.
To bardzo ważne dla zrozumienia dzisiejszego wyglądu Barbakanu. Nie mamy tu do czynienia z obiektem, który przez pięć wieków nieprzerwanie stał w obecnej, odsłoniętej formie. Jego dzisiejsza czytelność jest efektem prac konserwatorskich, decyzji urbanistycznych i powojennej odbudowy.
W XIX wieku w Europie rosło zainteresowanie średniowieczem, dawnymi murami, zamkami i historią miast. Fortyfikacje, które wcześniej traktowano jako przestarzałe lub przeszkadzające, zaczęły być postrzegane jako zabytki. W Warszawie również stopniowo dostrzegano wartość dawnych murów.
Barbakan, choć nie był już potrzebny wojskowo, zaczął nabierać znaczenia jako pamiątka dawnej Warszawy. Był materialnym łącznikiem z czasami, gdy miasto było mniejsze, bardziej zwarte i otoczone murami.
II wojna światowa była dla Warszawy katastrofą. Stare Miasto zostało niemal całkowicie zniszczone, szczególnie po Powstaniu Warszawskim w 1944 roku. Barbakan, podobnie jak wiele innych zabytków, został poważnie uszkodzony. Historyczne centrum miasta zamieniło się w morze ruin.
To doświadczenie jest kluczowe dla rozumienia dzisiejszego Barbakanu. Jego obecny wygląd nie jest prostą kontynuacją przedwojennego stanu. Jest efektem powojennej rekonstrukcji. Tak samo jak Rynek Starego Miasta, Zamek Królewski czy wiele kamienic, Barbakan został odbudowany jako część wielkiego procesu przywracania historycznej Warszawy.
Odbudowa Starego Miasta po wojnie była jednym z największych przedsięwzięć konserwatorskich w Europie. Warszawiacy i konserwatorzy nie chcieli zrezygnować z historycznego centrum, mimo że było niemal zniszczone. Odbudowano kamienice, kościoły, mury, place i ulice, korzystając z dokumentacji, obrazów, fotografii i badań.
Barbakan był ważnym elementem tego procesu. Przywrócenie go oznaczało nie tylko rekonstrukcję jednego zabytku, ale odtworzenie czytelnej granicy między Starym a Nowym Miastem. Dzięki odbudowie Barbakan odzyskał rolę historycznej bramy i jednego z najważniejszych punktów spacerowych Starówki.
Po wojnie Barbakan został odbudowany z wykorzystaniem zachowanych fragmentów i materiałów. Rekonstrukcja miała ogromne znaczenie symboliczne. Warszawa, która została świadomie zniszczona przez Niemców, odzyskiwała swoje historyczne znaki. Barbakan był jednym z nich.
Dzisiaj czasem pojawia się pytanie, czy odbudowany zabytek jest „prawdziwy”. W przypadku Warszawy odpowiedź musi być głębsza. Odbudowa była częścią historii miasta. Barbakan nie jest fałszywą dekoracją, lecz świadectwem zniszczenia i odbudowy. Jego wartość polega zarówno na XVI-wiecznych korzeniach, jak i na powojennej determinacji, aby ocalić pamięć Starej Warszawy.
Warszawska Starówka została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO właśnie jako wyjątkowy przykład niemal całkowitej odbudowy historycznego zespołu miejskiego. Barbakan jest jednym z elementów tej opowieści. Pokazuje, że zabytek może być nie tylko reliktem dawnych czasów, ale również znakiem zbiorowej woli przywracania miasta do życia.
Dlatego Barbakan w Warszawie warto oglądać z podwójną świadomością. Jest pamiątką XVI-wiecznych murów, ale także pomnikiem XX-wiecznej odbudowy.
Dziś Barbakan jest częścią Muzeum Warszawy. W jego wnętrzach znajduje się wystawa „Barbakan i mury Starej Warszawy. Losy zabytku”. Oficjalna strona Muzeum Warszawy informuje, że wystawa pokazywana jest tylko w sezonie letnim, natomiast przejście przez bramę i po murach obronnych jest bezpłatne i możliwe przez cały rok.
To bardzo praktyczna informacja, ale także ważna symbolicznie. Barbakan pełni dziś kilka funkcji jednocześnie. Jest zabytkiem, przestrzenią muzealną, przejściem spacerowym i punktem widokowym na dawne mury. Można go oglądać z zewnątrz, przejść przez niego, wejść na mury albo w sezonie zobaczyć wystawę.
Wystawa w Barbakanie opowiada o historii murów miejskich i samego Barbakanu. To bardzo dobry temat, ponieważ pozwala zrozumieć, że warszawski Barbakan nie jest samotnym obiektem, ale częścią długiej historii miasta: od średniowiecznej obronności, przez utratę funkcji wojskowej, zabudowanie, odkrywanie, zniszczenia wojenne i odbudowę.
Muzeum Warszawy zwraca uwagę, że we wnętrzach Barbakanu znajduje się wystawa opowiadająca o niezwykłych losach murów miejskich i Barbakanu. To właśnie ta perspektywa jest najciekawsza. Barbakan nie był zawsze taki, jaki widzimy go dziś. Jego historia to historia zmiany funkcji, zmiany spojrzenia i walki o pamięć.
Barbakan ma wyjątkowe położenie. Łączy Stare Miasto z Nowym Miastem. Idąc od Rynku Starego Miasta ulicą Nowomiejską, przechodzi się przez Barbakan w stronę ulicy Freta i Rynku Nowego Miasta. To jeden z najpiękniejszych spacerów historycznych w Warszawie.
To przejście ma głęboki sens. Stare Miasto i Nowe Miasto przez długi czas miały osobne dzieje. Barbakan, który pierwotnie bronił wejścia do Starej Warszawy, dziś łączy obie przestrzenie. Dawna granica stała się miejscem przejścia, a obiekt obronny stał się bramą spacerową.
Barbakan warto oglądać z kilku perspektyw. Najpierw od strony Starego Miasta, gdy zamyka perspektywę ulicy Nowomiejskiej. Potem od strony Nowego Miasta, gdzie widać jego obronną sylwetkę. Warto zejść niżej, w okolice dawnych murów i fosy, aby zobaczyć masywność ceglanej konstrukcji. Warto też przejść po murach, bo dopiero wtedy widać, jak Barbakan był związany z całym systemem obronnym.
Największym błędem jest potraktowanie Barbakanu tylko jako tła do zdjęcia. To zabytek, który zasługuje na chwilę uwagi.
Mury obronne przy Barbakanie należą do najciekawszych fragmentów warszawskiej Starówki. Dają poczucie dawnej skali miasta. Stojąc przy murach, łatwiej wyobrazić sobie, że Warszawa była kiedyś znacznie mniejsza, bardziej zwarta i wyraźnie oddzielona od przedmieść.
Mury pokazują również, jak zmieniało się pojęcie bezpieczeństwa. Dziś miasto jest otwarte, a dawne fortyfikacje są zabytkiem. Dawniej mur był granicą życia i śmierci, bezpieczeństwa i zagrożenia, porządku miejskiego i świata zewnętrznego.
Bez murów Barbakan byłby mniej zrozumiały. To właśnie mury pozwalają zobaczyć jego funkcję. Dlatego podczas zwiedzania warto połączyć Barbakan z trasą wzdłuż zachowanych odcinków fortyfikacji. To jedna z najbardziej historycznych części Warszawy, a jednocześnie miejsce bardzo malownicze.
Ceglane mury, baszty, przejścia i widoki na Stare Miasto tworzą atmosferę, której nie da się zastąpić samym opisem. To żywa lekcja historii miasta.
Barbakan jest nierozerwalnie związany ze Starym Miastem. Bez Starówki byłby samotnym zabytkiem, a bez Barbakanu historyczna trasa między Starym a Nowym Miastem straciłaby jedno z najważniejszych przejść. Odbudowane Stare Miasto tworzy z nim całość.
Warto pamiętać, że warszawska Starówka jest niezwykła właśnie dlatego, że została odbudowana po wojnie. Barbakan jest częścią tej samej historii. Jego cegły mówią nie tylko o XVI wieku, ale także o XX wieku, o zniszczeniu i odbudowie.
Dla wielu turystów Barbakan jest jednym z najbardziej charakterystycznych obrazów Warszawy. Ceglana brama, mury, artyści uliczni, przejście na Nowe Miasto, pobliska ulica Freta i atmosfera Starówki tworzą widok, który łatwo zapamiętać.
Ale za tym malowniczym obrazem kryje się bardzo poważna historia. Barbakan jest świadkiem militarnej przeszłości miasta, zmian urbanistycznych, wojny i rekonstrukcji. Właśnie dlatego warto pisać o nim głębiej niż tylko jako o „ładnym miejscu na zdjęcie”.
Barbakan w Warszawie jest ważny z kilku powodów. Po pierwsze, jest jednym z najważniejszych zachowanych i odbudowanych elementów dawnych murów obronnych miasta. Po drugie, pokazuje XVI-wieczną fazę rozwoju Warszawy po inkorporacji Mazowsza do Korony. Po trzecie, przypomina o funkcji Bramy Nowomiejskiej i dawnym podziale między Starą a Nową Warszawą. Po czwarte, jest częścią wielkiej historii zniszczenia i odbudowy Starego Miasta. Po piąte, dziś pełni funkcję muzealną i edukacyjną.
To zabytek o wyjątkowej koncentracji znaczeń. W jednym miejscu spotykają się średniowieczne mury, renesansowe wpływy, pamięć o dawnej obronności, tragedia wojny i powojenna rekonstrukcja. Dlatego Barbakan w Warszawie należy do najważniejszych punktów historycznej Warszawy.
Barbakan znajduje się na Starym Mieście w Warszawie, przy ulicy Nowomiejskiej, między Starym a Nowym Miastem.
Warszawski Barbakan powstał w latach 1548–1550 jako element fortyfikacji przy Bramie Nowomiejskiej.
Za twórcę Barbakanu uznaje się Jana Baptystę Wenecjanina, budowniczego pochodzącego z północnej Italii.
Barbakan był elementem obronnym chroniącym Bramę Nowomiejską i północne wejście do Starej Warszawy.
Tak, Barbakan jest częścią dawnego systemu murów obronnych Starego Miasta.
Barbakan ma XVI-wieczne korzenie, ale jego dzisiejszy wygląd jest w dużej mierze efektem powojennej odbudowy po zniszczeniach II wojny światowej.
Tak, we wnętrzu Barbakanu działa sezonowa wystawa Muzeum Warszawy „Barbakan i mury Starej Warszawy. Losy zabytku”.
Tak, przejście przez bramę i po murach obronnych jest bezpłatne i możliwe przez cały rok.
Warto zobaczyć mury obronne, Rynek Starego Miasta, ulicę Nowomiejską, ulicę Freta, Rynek Nowego Miasta i Pomnik Małego Powstańca.
Na obejrzenie Barbakanu i murów wystarczy około 30–45 minut. Jeśli chce się zobaczyć wystawę i spokojnie przejść trasą między Starym a Nowym Miastem, warto zaplanować około 1–1,5 godziny.
Barbakan w Warszawie
ul. Nowomiejska 15/17
00-271 Warszawa
https://barbakan.muzeumwarszawy.pl
Według oficjalnej strony Barbakanu wystawa we wnętrzach obiektu pokazywana jest sezonowo, od 21 maja do 30 września, w środy i soboty w godzinach 13:00–17:00.
Według oficjalnej strony Barbakanu bilet normalny na wystawę kosztuje 12 zł, a bilet ulgowy 8 zł. Przejście przez bramę i po murach jest bezpłatne.
Przejście przez bramę Barbakanu oraz spacer po murach obronnych są możliwe przez cały rok i bezpłatne. Sama wystawa we wnętrzach Barbakanu działa tylko w sezonie letnim.
Najwygodniej dojechać komunikacją miejską w okolice Starego Miasta. Można wysiąść przy placu Zamkowym, ulicy Miodowej, Nowym Zjeździe albo w rejonie przystanków obsługujących Stare Miasto, a następnie dojść pieszo. Barbakan znajduje się na trasie spacerowej między Rynkiem Starego Miasta a ulicą Freta.
Z Placu Zamkowego do Barbakanu można dojść pieszo przez Stare Miasto w kilkanaście minut. Najbardziej naturalna trasa prowadzi przez ulicę Świętojańską, Rynek Starego Miasta i ulicę Nowomiejską. Od strony Nowego Miasta najlepiej dojść ulicą Freta.
W bezpośredniej okolicy Starego Miasta ruch samochodowy jest ograniczony, a miejsc parkingowych jest niewiele. Najlepiej korzystać z komunikacji miejskiej albo zostawić samochód dalej i dojść pieszo.
Najlepiej zacząć od Rynku Starego Miasta, przejść ulicą Nowomiejską do Barbakanu, obejrzeć go od strony dawnej fosy, wejść na mury obronne, a potem przejść w stronę ulicy Freta i Rynku Nowego Miasta. W sezonie warto dodać wejście na wystawę Muzeum Warszawy, żeby lepiej zrozumieć losy Barbakanu i murów Starej Warszawy.